Geschiedenis van de kosterij

Over woningen die direct of indirect in verband staan tot de huidige kosterswoning.

Zo uitvoerig als we in de literatuur en in andere bronnen over de het kerkgebouw geïnformeerd zijn, zo weinig weten we over de bewoning van de koster. Met name de laatste restauratie in 2013/2014 van de kosterij gaf aanleiding tot een zoektocht naar het verleden. Bij deze zoektocht naar de ‘woonplaats’ van de koster willen we uitgaan van de geschiedenis van het huis ten noorden van de kerk, aan de Lutherse Burgwal 7, toen nog ‘Sustersloot’ geheten .(De Sustersloot was gegraven in 1617 of 1618 en is in 1863 gedempt.) Hoe vreemd het nu ook lijkt, maar de huidige kosterij en de kerk stonden tot 1863 aan een sloot: de Sustersloot.

In juni 1697 vond in Zweden het kroningsfeest plaats van de lutherse vorst, koning Karel XII (1682-1718). De kerkenraad van de Haagse lutherse gemeente stuurt – overigens niet zonder bijbedoelingen – de nieuwe vorst haar gelukwensen en verzoekt daarbij meteen of in Zweden voor onze kerk gecollecteerd zou mogen worden. Het resultaat is overweldigend geweest, want de buitengewoon gezant van Zweden, Leeliënraedt, komt enige tijd later persoonlijk een wissel van 5106 gulden overhandigen. Van een deel van dit bedrag koopt de kerkenraad in dat zelfde jaar de helft van een huis ten noorden, rechts van de kerk, voor 700 gulden.

Gesterkt door de grote schenking van de Zweedse koning, overweegt de kerkenraad op 9 februari 1701 ook de andere helft van genoemd huis te kopen. Het besluit is nu snel genomen, want al op 21 februari wordt de koop gesloten en wordt de kerk voor 2.100 gulden eigenaar van de woning.
Zes jaar later, in 1707 dus, is dit pand aan de Noordzijde van de kerk in gebruik voor een schooltje dat door de koster werd geleid.

Vijftig jaar later, namelijk in 1757, worden voor het eerst plannen besproken voor de bouw van een nieuwe kerk, waarbij de vraag aan de orde komt waar de koster zo lang moet wonen en waar het schooltje moet worden ondergebracht. Het is niet onwaarschijnlijk dat de kosterij en school werden ondergebracht in een woning in de Boekhorststraat, achter de kerk. We weten niet met zekerheid hoe lang het schooltje gefunctioneerd heeft en of het dus mee verhuisd is.

Begin 19de eeuw vindt een renovatie aan de woning Lutherse Burgwal 7 plaats. Tijdens deze renovatie wordt de geprofileerde kroonlijst en de grote roedeverdeling van de ramen aangebracht.

Pas in het laatste kwart van de negentiende eeuw komt de woning weer in beeld. Want op 29 september 1887 wordt de kosteterij, naar besluit van de kerkenraad, van de Boekhorststraat overgeplaatst naar de Lutherse Burgwal 7, het in 1701 gekochte huis dus. De eerstgenoemde woning wordt dan winkelhuis. De kosten voor de verbouwing tot winkel kosten 1100 gulden en voor de inrichting tot kosterswoning 800 gulden. In deze kosterwoning wordt tevens de kerkelijke administratie ondergebracht. Niet duidelijk is, welk deel kosterswoning en welk deel voor de kerkelijke administratie bestemd wordt.

Otto van Soldt

De Kosterij in jaartallen

1628
Tijdens de uitbreidingswerkzaamheden aan de kerk in 1628 koopt de lutherse gemeente van een zekere Verburch één pand ten zuiden van de kerk aan de Boekhorststraat voor 1200,= gulden.

1641
Op 9 januari 1641 worden nog eens twee huizen met achter woningen aangekocht waarvoor men ƒ 9.000,= moet neertellen.

1656 / 1657
In 1656 / 1657 weer twee huizen gekocht “nabij” , ten zuiden van de kerk met twee achter woningen, die in de Boekhorststraat uitkomen.

1658
l februari 1658 een terrein aan de zuidzijde gekocht voor 8.000 gulden van de erven van Joris Waelsdorp. Het zou ideaa! zijn voor uitbreiding van de kerk, waarvoor men plannen heeft.

1662
In 1662, tijdens de vergroting van de kerk, werden de vier al eerder door aan de gemeente mede toebehoorden huizen, aan de achterzijde van de kerk, aan de Boekhorststraat, verbouwd.

1697
In juni 1697 wordt de helft van het huis a;::n de noord – oostzijde van de kerk gekocht voor 700 gulden.

1701
Op 9 februari 1701 bleek dat ook de andere helft van het huis aan de L. Burgwal, ten noorden van de kerk (rechts van de kerk) te koop wordt aan geboden. Blijkbaar was men het snel een:;, want op 21 februari van dat jaar kocht men dit huis voor ƒ 2.100,=. Nu is men dus in het bezit van het gehele huis.

 1707

In 1707 is dit pand aan de Noordzijde van de kerk, gebruikt voor een schooltje, dat door de koster werd geleid.

1757
Herbouw van kerk en kosterij
Toestemming van de “gemeenteraad” het huis/de huizen (n.b. nr. 7) te herbouwen

Medio 18 de eeuw
Medio 18de, dus vanaf 1757, bestaat de woning op nr. 7 uit drie woonlagen. De ingangspartij met pilasters, hoofdgestel en de stenen dorpels zijn 18de eeuws.

Medio 19 eeuw
Begin 19de eeuw vindt een renovatie plaats. In deze periode wordt de geprofileerde kroonlijst en de grote roedeverdeling van de ramen aangebracht.

1887
September 1887 wordt de kosterswoning aan de Boekhorststraat, verplaatst naar de Lutherse Burgwal 7. De eerstgenoemde woning wordt dan winkelhuis.

2013
In september 2013 wordt een begin gemaakt met de renovatie / restauratie van de kosterswoning, de gang langs de kerkzaal en de gemeentezaal.

2014
Omstreeks Pasen zijn de werkzaamheden gereed.