Via het menu kunt u meer informatie vinden over de Lutherse Gemeente te Den Haag.

Lutherse kerkgeschiedenis

De Lutherse traditie wortelt in de kerkhervorming, die in gang werd gezet door Maarten Luther (1483 – 1546), een Augustijner monnik, die als doctor in de bijbelse theologie verbonden was aan de universiteit van Wittenberg. Daar ontwikkelde hij zich tot een invloedrijk theoloog, die niet alleen door zijn vernieuwende inzichten met betrekking tot de uitleg van de Bijbel, maar ook door zijn stellingname tegen wantoestanden in de kerk van zijn dagen in conflict kwam met de leiders van de Kerk van Rome. De kerkhervorming, die onder de invloed van Luther ontstond, vond vooral in de Duitse staten weerklank en daarna ook in Scandinavië en andere delen van vooral Noord-Europa. In de Zuidelijke Nederlanden verspreidden zich de opvattingen van Luther via de Augustijner kloosters. Vanuit Antwerpen brachten Lutheranen later de Lutherse ideeën naar de steden in de Noordelijke Nederlanden. Daar kwam het betrekkelijk laat tot het stichten van Lutherse gemeenschappen, vooral omdat Lutheranen erkenning door de overheid van wezenlijk belang vonden. Om deze reden en omdat het calvinisme beter paste bij de politieke ideeën die leefden onder degenen die de opstand tegen het gezag van Karel de Vijfde leidden, is het lutheranisme als kerkgenootschap altijd klein gebleven In Nederland. In Den Haag kwam het in 1611 tot het stichten van een eerste gemeente.

In de Nederlandse kerkgeschiedenis bleef de Evangelisch-Lutherse kerk altijd één van de kleinere protestantse kerken, vooral omdat na de synode van Dordrecht (1618 – 1619) de gereformeerde kerk (die later de Nederlandse Hervormde kerk zou gaan heten en die niet moet worden verward met de gereformeerde kerken vanaf de negentiende eeuw) door de overheid sterk bevoorrecht zou blijven.

Tegenwoordig wordt, in inhoudelijk opzicht, de identiteit van de lutherse traditie vooral bepaald door liturgie, gemeenschap en ambt.

Met liturgie wordt niet enkel bedoeld, dat de Lutherse kerk een liturgische eigenheid heeft, die veel voorreformatorische aspecten heeft bewaard en waarin het kerklied een grote rol speelt (de ‘zingende kerk’). Het betekent ook, dat zij Woord en Sacrament van gelijk belang acht. Het evangelie, de blijde boodschap van Gods liefde in Jezus Christus, wordt naar de lutherse geloofsbeleving zowel met het woord en vanuit het Woord verkondigd als beleefd en opgewekt door de tastbare sacramenten van Doop en Avondmaal. Woord en Sacrament bevestigen niet alleen het geloof, zij wekken ook geloof. Daarom zeggen lutheranen ook wel dat het Woord hoorbaar Sacrament is en het Sacrament zichtbaar Woord.

kanselb

Gemeenschap is een ander kernwoord voor lutheranen. Onze gemeente beleeft het christelijk geloof in het besef van verbondenheid met de kerk van alle eeuwen en alle plaatsen. Zij hecht eraan het geloof zoveel mogelijk in gezamenlijkheid te beleven. Dit gebeurt in de zondagse eredienst, maar ook tijdens andere momenten van ontmoeting. Sinds de deelname van de Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden per 1 mei 2004 aan de nieuwe Protestantse Kerk in Nederland, is de Evangelisch-Lutherse Gemeente Den Haag een zelfstandige gemeente binnen de Protestantse Kerk. We werken samen met de Protestantse Gemeente van Den Haag.

In de lutherse traditie wordt gesproken van het ene openbare ambt van Woord en Sacrament. Dat betekent een aantal dingen. Ten eerste dat het ambt er is met het oog op de verkondiging van het Woord en het delen van de sacramenten. Ten tweede dat het ambt openbaar is en dus de toegankelijkheid van Woord en Sacrament voor alle gelovigen garandeert. Die openbare functie is verbonden met de functie van de predikant. Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door de kerkenraad, waarin predikanten, ouderlingen, kerkrentmeesters en diakenen samenwerken. Naast deze officiële ambtsstructuur, bestaat binnen de lutherse traditie de diepgewortelde overtuiging dat christenen delen in het algemene priesterschap van alle gelovigen. Zij treden in een rechtstreekse relatie met God en kunnen elkaar bemoedigen en vergeven. Daarin klinkt duidelijk Luthers visie op de christelijke vrijheid door.

Sinds de totstandkoming van de Protestantse Kerk in Nederland geldt het ene openbare ambt van Woord en Sacrament, onderscheiden in het drieërlei ambt van predikant, ouderling en diaken. Daarmee is een ambtstructuur gegeven, waarin zowel de lutherse als de gereformeerde traditie in Nederland zich kunnen vinden.

De legende van de zwaan

De zwaan is een veelgebruikt symbool in Luthers Nederland. De oorsprong hiervan gaat terug naar Johannes Hus, de bekende Boheemse voorloper van de Reformatie. Toen hij in 1415 in Konstanz op de brandstapel stond om daar als ketter verbrand te worden, zou hij hebben gezegd: “Gij braadt heden een gans, maar over 100 jaar komt er een zwaan, die u niet zult braden en die mijn werk zal voortzetten!”. Hus is Tsjechisch voor gans. Deze legende werd later in verband gebracht met het optreden van Luther.

De zwaan heet een muzikale vogel te zijn. Luther hield veel van muziek en componeerde ook zelf. De bewering dat zwanen al zingend met vreugde sterven sprak hem aan. Luther wist waarschijnlijk ook van de ridderlijke zwaanorde (gesticht in 1442) met een zwaan als kenteken en ideaal van evangelische vroomheid.

De Evangelisch-Lutherse gemeente en de PKN

Op 1 mei 2004 ontstond de Protestantse Kerk in Nederland, door het samengaan van de Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden met de Nederlandse Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken. Zo is er een kerkgenootschap gevormd, dat in zichzelf oecumenisch is, omdat het tegelijkertijd de calvinistische en de lutherse traditie herbergt. Landelijk gezien is de fusie van de kerken een feit en spreken we van één Protestantse Kerk. Plaatselijk blijft het mogelijk om als zelfstandige gemeente te blijven functioneren. Onze gemeente heeft voor de laatste mogelijkheid gekozen. Vanuit deze basis wil zij de lutherse traditie vruchtbaar maken voor de Protestantse Gemeente Den Haag. Dit wil zij doen in hechte samenwerking. Dat blijkt vooral uit de zaken en activiteiten, die betrekking hebben op de stad als geheel.

De lutherse betrokkenheid bij het proces tot eenwording van de protestantse kerken in Nederland begon in 1986

Naar de site van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN)